Spermidine is voor de chemie een biogeen amine. Voor de Longevity-onderzoek is de micronutriënt een hoopvolle kandidaat. Voor ons kan Spermidine een mogelijkheid zijn om de gezonde toekomst in eigen handen te nemen. Bij al die dingen die Spermidine kan zijn, is het er één niet: nieuw. Integendeel. Al in 1870 isoleerde Philipp Schreiner de base Spermin uit het mannelijke sperma. Vandaar ook de enigszins bizarre naam van het molecuul. Ook al weet men inmiddels dat Spermidine volledig natuurlijk in elke cel en in elk organisme voorkomt, is de oorspronkelijke naam behouden gebleven.
Voorkomen van Spermidine
Ons lichaam kan Spermidine in beperkte mate zelf produceren. Bij een versnelling van de stofwisseling (z.B. : tijdens het sporten) wordt de productie van Spermidine in het lichaam gestimuleerd. Omgekeerd neemt de concentratie af bij een vertraging van de stofwisseling.De door het lichaam geproduceerde hoeveelheid is echter niet voldoende om aan de behoefte te voldoen. De cellen zijn hier afhankelijk van de voedselinname. Spermidine komt vooral voor in volle granen of tarwekiemen, sojabonen (ongeveer 200 mg/kg) of peulvruchten. Ook paddenstoelen en gerijpte kaas zijn rijk aan het molecuul. Ter vergelijking: het spermidinegehalte in het naar hem vernoemde menselijke ejaculaat bedraagt gemiddeld 31 mg/L.
Het goede nieuws voor iedereen die nu al het ergste vreest: Spermidine-bevattende voedingssupplementen worden niet geproduceerd uit menselijk of dierlijk sperma, maar uit tarwekiemen of sojaproducten. Spermidine op basis van soja is in tegenstelling tot de tarwekiemherkomst ook nog eens glutenvrij.
Wat doet spermidine?
De werking die aan de lichaamseigen stof wordt toegeschreven, is niet alleen nuttig, maar sinds enkele jaren zelfs nobel-belangrijk.2016 ontving de Japanse professor Dr. Yoshinori Ohsumi de Medische Nobelprijs voor fundamenteel onderzoek naar autofagie.
Wat verstaan we nu onder deze term, die zijn oorsprong in het oude Griekenland heeft?
Autofagie – de cellulaire afvalverwerking
Wanneer cellen eigen componenten afbreken, noemen we dat autofagie of autofagocytose. In de omgangstaal spreken we graag van zelfvertering. Dit moet niet verward worden met fagocytose, waarbij stoffen van buitenaf de cel worden opgenomen ("gevreten") en verteerd.
De zelfvertering is vooral belangrijk omdat er in het kader van de celstofwisseling voortdurend allerlei bijproducten ontstaan die overbodig of beschadigd zijn. Met het proces van autofagie kunnen deze nu ofwel worden afgevoerd of nog beter, hergebruikt worden.Er worden echter niet alleen stofwisselingsproducten geautofagiseerd, maar ook hele celorganellen – bijvoorbeeld de Mitochondriën. Of het nu schade, veroudering of ook een geplande afname is – vroeg of laat komen onze celkrachtcentrales in de problemen. Om te voorkomen dat dit een negatieve invloed heeft op de prestaties van de hele cel, wordt het mitochondrium eenvoudigweg intracellulair verteerd. Des te heilzamer is het feit dat uit de afzonderlijke delen weer nieuwe krachtcentrales worden gevormd. In wezen is autofagie daarmee de eigen afvalverwerking en recyclingstation van de cel in één.
Volgens professor Ohsumi wordt het proces altijd gestimuleerd wanneer de omstandigheden voor onze cellen ongunstig zijn. Heerst er bijvoorbeeld stikstof- of voedseltekort, dan is dat een startsignaal voor de autofagie-machinerie. Maar zelfs het beste systeem raakt op een gegeven moment uitgeput. Met de veroudering dalen zowel de spermidineconcentratie als de activiteit van ons zelfreinigingsprogramma.
Volgens studies kunnen dergelijke functiestoornissen leiden tot stofwisselingsziekten, infecties of zelfs neurodegeneratieve aandoeningen (Alzheimer, Parkinson). Bij laatstgenoemden ontstaan er ziektegerelateerde ophopingen van eiwitten in cellen. Dit benadrukt opnieuw hoe belangrijk het is om deze capaciteit te behouden.
Vasten werkt
Naast spermidine kan ook vasten ons recyclingsysteem op gang brengen. De meest gangbare regel is hier 16:8 – 16 uur vasten en 8 uur eten. Het principe erachter is even simpel als logisch: als er niets nieuws binnenkomt, wordt oud weer gebruikt. Bovendien is het lichaam niet constant bezig met het afbreken van nieuwe voeding, maar kan het de tijd gebruiken om op te ruimen.Als we in het dagelijks leven bij het schoonmaken maar net zo consequent zouden zijn.
De voordelen van vasten variëren van positieve effecten op hart- en vaatziekten tot een verhoogde prestaties. In dit geval is minder dus daadwerkelijk meer. Dit geldt helaas niet voor het schoonmaken van woningen.
Samenvatting
Uiteindelijk willen we nu nogmaals de spijker op de kop slaan. De theorieën rondom spermidine kunnen als volgt worden samengevat: het molecuul zou ons lichaam een vastenstaat suggereren en zo zonder echte voedselbeperking de voordelen van vasten, zoals verhoogde autofagie, benutten. Een spermidine-rijke voeding is in studies geassocieerd met een langere levensduur.
