Czym jest glukozamina?

W ramach badań nad długowiecznością wiele osób stara się jak najdłużej utrzymać swoje ciało w zdrowiu. Oprócz zachowania zdolności poznawczych, mięśni i ogólnego zdrowia komórek, obejmuje to również zdrowe stawy i kości. W tym artykule poświęcamy się zatem substancji, która jest znana od dłuższego czasu: Glukozamina. Cząsteczka ta od dziesięcioleci znajduje się w centrum badań – między innymi w kontekście stawów, a coraz częściej także długowieczności. Ale co tak naprawdę jest na rzeczy i czy warto przyjmować glukozaminę? Wyjaśniamy.

Glukozamina w skrócie

Glukozamina występuje naturalnie w naszym ciele. Substancja ta jest składnikiem naszej płynów stawowych, naszego chrząstki i naszego tkanki łącznej. Jak sama nazwa wskazuje, glukozamina jest związkiem składającym się z cukru i grupy aminowej.Glukozamina występuje jednak nie tylko w ludzkim ciele, ale także w pancerzach skorupiaków, w kościach zwierząt i w szpiku kostnym. Glukozamina występuje naturalnie także w niektórych grzybach.

Cząsteczka ta służy w naszym ciele jako prekursor do wytwarzania glikozylowanych białek i tłuszczów. Glikozylacja to proces, w którym węglowodany są łączone z białkami lub tłuszczami.

Jak produkowana jest glukozamina?

Produkcja odbywa się na różne sposoby. Jedną z możliwości jest pozyskiwanie glukozaminy poprzez przetwarzanie chityny ze skorupiaków, takich jak np. kraby, krewetki czy homary. Po raz pierwszy pozyskanie przez hydrolizę (rozpad) chityny udało się niemieckiemu badaczowi w 1876 roku.

Warto wiedzieć: Wiele suplementów diety zawierających glukozaminę pozyskiwanych jest ze skorupiaków.Osoby z alergią na skorupiaki powinny zatem zwracać uwagę na pochodzenie zawartego glukozaminy oraz odpowiednie wskazówki na produkcie. Istnieje również glukozamina pochodzenia roślinnego lub bezzwierzęcego, na przykład z grzybów lub surowców wytwarzanych fermentacyjnie

Dla bezzwierzęcej produkcji glukozaminy dla wegan lub wegetarian substancja ta jest np. pozyskiwana z grzyba Aspergillus niger lub poprzez fermentację kukurydzy. Dzięki temu dostępne są również wegańskie źródła glukozaminy, które nie pochodzą ze skorupiaków.

Glukozamina i chondroityna – czy warto łączyć?

Glukozamina jest oferowana w różnych formach. Najczęstsze formy to siarczan glukozaminy, chlorowodorek glukozaminy oraz N-acetyloglukozamina.

W szczególności siarczan glukozaminy był badany w kontekście osteoartrozy. Wiele firm oferuje również glukozaminę w połączeniu z innymi substancjami, takimi jak chondroityna czy metylosulfonylometan (w skrócie: MSM).

Dotychczasowe badania nie dostarczają jednoznacznych dowodów na dodatkowe korzyści takich kombinacji. Chondroityna jest również badana w kontekście badań nad długowiecznością.Szwajcarski badacz Collin Ewald zajmuje się na przykład pytaniem, jaką rolę chondroityna może odgrywać w procesach starzenia. Więcej na ten temat później.

Dlaczego suplementuje się glukozaminę?

Glukozamina jest sprzedawana od dziesięcioleci jako suplement diety. Odpowiednie produkty często są reklamowane w kontekście stawów i dolegliwości stawowych. Wiele osób sięga po glukozaminę w przypadku dolegliwości stawowych. Za tym stoi między innymi założenie, że przyjęta glukozamina jest dostępna dla procesów metabolicznych organizmu.

Jednakże wyniki badań naukowych nie są jednoznaczne. Starsza meta-analiza wykazała, że glukozamina sama lub w połączeniu z chondroityną u osób z artrozą nie zmniejszała bólu w klinicznie istotnym stopniu ani nie miała istotnego wpływu na zwężenie szpary stawowej.Meta-analiza z 2020 roku przyniosła jednak inne wyniki: w niej przyjmowanie siarczanu glukozaminy zostało powiązane z poprawą niektórych badanych parametrów, takich jak ból i funkcja stawów. Autorzy zbadali między innymi dawkowanie 1.500 mg dziennie. Różne wyniki pokazują, że sytuacja badań dotyczących glukozaminy w przypadku artrozy nadal nie jest jednolita.

Wysokopurystyczny siarczan glukozaminy od MoleQlar jest dostępny w opakowaniu zbiorczym zawierającym 90 kapsułek.

Glukozamina i artroza – dokładniejsze spojrzenie

Federacja Konsumentów zwraca uwagę na swojej stronie internetowej, że badania dotyczące glukozaminy wykazały sprzeczne wyniki, a poprawa funkcji stawów nie jest jednoznacznie udowodniona. Warto zatem dokładniej przyjrzeć się sytuacji badań.

Na początku musimy rozróżnić dwa obrazy chorobowe: artroza oznacza chorobę stawów, w której między innymi uszkadzany jest chrząstka stawowa. Artretyzm z kolei oznacza zapalenie jednego lub więcej stawów. Oba terminy są często mylone, chociaż podstawowe procesy się różnią.

Patrząc na badania dotyczące glukozaminy i artrozy, wyniki są częściowo sprzeczne. Glukozamina była również badana naukowo w przypadku zapalnych chorób stawów.

Badacze zauważyli poprawę w przypadku zapalenia stawu skroniowo-żuchwowego dzięki suplementacji glukozaminą. Ważne było tutaj dłuższe przyjmowanie glukozaminy, w tym przypadku co najmniej trzy miesiące.

Glukozamina i długowieczność

Oprócz problematyki stawowej, glukozamina jest coraz częściej badana w kontekście długowieczności. Już w 2014 roku badacze zaobserwowali u nicienia Caenorhabditis elegans efekt wydłużający życie glukozaminy . W jakim stopniu te wyniki można przenieść na ludzi, nie jest obecnie wyjaśnione. Badanie z 2018 roku również zaobserwowało efekt wydłużający życie u tego samego organizmu modelowego. Jako możliwy mechanizm leżący u podstaw dyskutowano między innymi aktywację autofagii.

Również badanie z 2022 roku zbadało związek między glukozaminą a oczekiwaną długością życia u ludzi. Przy tym wyższe wartości glukozaminy powiązano z wyższą oczekiwaną długością życia. Jednak nie można z tego wywnioskować związku przyczynowego.

W czasopiśmie Frontiers in Aging Dr. Collin Ewald z ETH Zurych opublikował w 2021 roku artykuł na temat chondroityny w kontekście badań nad długowiecznością. W swoim Ewaldlab bada molekularne mechanizmy zdrowego starzenia się. Dyskutuje chondroitynę jako potencjalny geroprotektor – czyli substancję, której wpływ na procesy starzenia jest badany naukowo.

Na co powinienem zwrócić uwagę przy przyjmowaniu?

Jak w przypadku innych suplementów diety, zaleca się przestrzeganie zalecanej dawki przed przyjęciem glukozaminy. W przypadku istniejących schorzeń lub przyjmowania określonych leków, dodatkowa konsultacja z odpowiednim specjalistą może być wskazana.

Szczególną ostrożność należy zachować przy przyjmowaniu antagonistów witaminy K, ponieważ możliwe są interakcje z glukozaminą.Osoby przyjmujące odpowiednie leki hamujące krzepnięcie krwi powinny wcześniej skonsultować się z lekarzem.

Dobrze wiedzieć: Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) zwraca również uwagę na szczególną ostrożność u osób z ograniczoną tolerancją glukozy lub cukrzycą mellitus. Osoby dotknięte tym problemem powinny również skonsultować przyjmowanie glukozaminy z lekarzem.

Przed rozpoczęciem suplementacji warto porozmawiać z lekarzem, któremu ufasz.

Glukozamina i mikrobiom – co pokazują badania?

Zmiana mikrobiomu jest jednym z Hallmarks of Aging . W miarę starzenia się skład i różnorodność mikrobiomu jelitowego mogą się zmieniać, co może sprzyjać dysbiozie.. Mikrobiom jest zatem ważnym obszarem badań w kontekście procesów starzenia się i różnych chorób.

Przeglądowa praca badała interakcję między glukozaminą a mikrobiomem. Tłem jest między innymi ograniczone wchłanianie glukozaminy w jelitach: Część doustnie przyjętej glukozaminy nie trafia do krwiobiegu i jest dostępna dla mikrobiomu jelitowego. W badaniach przedklinicznych zaobserwowano pod wpływem glukozaminy wzrost liczby określonych bakterii, które są związane z korzystnymi właściwościami zdrowotnymi, podczas gdy inne, potencjalnie niekorzystne bakterie, zmniejszały się.

Glukozamina i autofagia

Potencjalne efekty długowieczności glukozaminy badacze przypisują między innymi możliwemu wpływowi na autofagię .Autofagia jest wewnętrznym systemem recyklingu komórek, który w miarę starzenia się nie działa już tak efektywnie. upośledzona autofagia należy zatem do cech starzenia się.

W badaniach przedklinicznych glukozamina wpływa na różne szlaki sygnałowe, w tym szlak mTOR, , które są zaangażowane w regulację autofagii . Również post ingeruje w szlaki sygnałowe, które regulują autofagię. W tym kontekście często bada się również spermidynę. Aktywacja autofagii uważana jest za jeden z możliwych mechanizmów stojących za efektami glukozaminy obserwowanymi w modelach zwierzęcych.

Również molekularne mechanizmy glukozaminy są badane w kontekście procesów zapalnych. Jak być może pamiętasz, w przypadku zapalenia stawów zapalenie odgrywa kluczową rolę.W badaniach przedklinicznych glukozamina wpływała między innymi na szlak sygnałowy NF-κB i redukowała wydzielanie prozapalnych cytokin – czyli substancji sygnalizacyjnych, które wspierają procesy zapalne.

Wiedziałeś? Post jest jednym z najbardziej znanych sposobów na aktywację autofagii. Podobne podejście badawcze stosują tzw. mimetyki postu. Obejmuje to substancje, które mają naśladować określone efekty molekularne postu, bez faktycznego głodzenia się. Do substancji badanych w tym kontekście należy między innymi glukozamina, berberyna i spermidyna.

Glukozamina i poziom cukru we krwi - co pokazują badania?

W odniesieniu do związku między glukozaminą a poziomem cukru we krwi istnieje wiele badań.Należy rozróżnić między osobami z już zaburzonym metabolizmem cukru, takimi jak  oporność na insulinę lub cukrzyca mellitus, a osobami zdrowymi metabolicznie. W przypadku ograniczonej tolerancji glukozy lub cukrzycy zaleca się szczególną ostrożność przy przyjmowaniu glukozaminy, jak już opisano w sekcji dotyczącej wskazówek dotyczących bezpieczeństwa.

Z drugiej strony, zwiększone spożycie glukozaminy u osób niebędących diabetykami zostało powiązane z rzadszym występowaniem cukrzycy. Było to badanie obserwacyjne z udziałem ponad 400 000 uczestników. Z tego kontekstu nie można jednak wywnioskować, że glukozamina obniża ryzyko cukrzycy.

Czy glukozamina może prowadzić do przyrostu masy ciała? 

Również pytanie, czy glukozamina może prowadzić do przyrostu masy ciała, zostało naukowo zbadane.W niektórych eksperymentach na zwierzętach zaobserwowano u myszy pod wpływem suplementacji glukozaminą wyższa masę ciała. U ludzi dotychczas nie zaobserwowano porównywalnego przyrostu masy ciała z powodu glukozaminy.

Wnioski: Co mówi badanie na temat glukozaminy?

Glukozamina jest dobrze zbadanym i często stosowanym suplementem diety. Stan badań w związku z bólem stawów i kolan nie jest obecnie jednoznaczny, a różne badania przynoszą różne wyniki. Nowsze badania dostarczają interesujących wyników, jednak na tej podstawie nie jest możliwa ostateczna ocena skuteczności. W ramach badania nad długowiecznością glukozamina stała się ponadto interesującym przedmiotem badań.

W szczególności wyniki z modeli przedklinicznych dotyczących autofagii i procesów starzenia dostarczają interesujących punktów wyjścia do dalszych badań. W jakim stopniu te odkrycia można przenieść na ludzi, muszą wykazać przyszłe badania. Dlatego pozostaje ekscytujące, jaką rolę glukozamina odegra w przyszłych badaniach nad zdrowym starzeniem się.