Betaina, znana również jako trimetyloglicyna (TMG) , jest naturalnie występującą cząsteczką, którą można znaleźć na przykład w szpinaku, burakach czerwonych lub komosie ryżowej. Twój własny organizm również jest w stanie produkować TMG.
W ostatnich latach potencjalne działanie betainy jako suplementu diety zostało naukowo zbadane. Dowiedz się tutaj więcej o tym, jaką rolę betaina odgrywa jako donor grup metylowych w organizmie, dlaczego TMG jest również badane w kontekście sportu oraz jaka jest różnica między betainą a betainą HCL .
Czym jest betaina, czyli trimetyloglicyna (TMG)?
Betaina jest pochodną aminokwasu glicyny o właściwościach podobnych do witamin. Swoją nazwę zawdzięcza jednak burakowi czerwonym, który również zawiera tę substancję. Inna nazwa betainy to trimetyloglicyna (TMG).
To również zdradza nam, że betaina zawiera trzy (tri-) grupy metylowe. Grupa metylowa to najprostszy organiczny układ jednego atomu węgla i trzech atomów wodoru w chemii. Związek ten nie stanowi jednak samodzielnej substancji, lecz jest jedynie częścią większej cząsteczki, w naszym przypadku właśnie betainy.
Najważniejsze mechanizmy molekularne to jego funkcja jako dawcy grup metylowych i osmolitu. Co to w ogóle oznacza?
Jak działa betaina (TMG) jako dawca grup metylowych?
Aby lepiej zrozumieć złożoną biochemię stojącą za TMG, wyobraźmy sobie grupę metylową jako czapkę.Ta czapka może być przekazywana za pomocą procesu nazywanego „metylacją”. Nowa cząsteczka „zakłada” teraz tę czapkę, co zmienia jej właściwości biochemiczne. Objawia się to zmienioną aktywnością, aż do całkowicie innej funkcji nowego nosiciela czapki. Ten krok stanowi zatem kluczową część wielu procesów fizjologicznych w ludzkim ciele.
Ponieważ betaina posiada kilka takich „czapek” i może je zakładać również na inne cząsteczki, betaina jest określana jako dawca lub donor (z łac. donare „darować”) grup metylowych. Ponadto w badaniach analizuje się, jaką rolę betaina może odgrywać w procesach zapalnych komórek. W tym kontekście w centrum uwagi znajdują się między innymi prozapalne czynniki transkrypcyjne oraz inflammasom.Dobrze, to na razie wystarczy teorii – teraz przechodzimy do praktyki:
„Szpinak czyni silnym.“ Ten zwrot prawdopodobnie wiele z nas słyszało w dzieciństwie. Ale czy jest w tej tezie coś prawdziwego? Ta teza wynika z ówczesnego poglądu, że szpinak, ze względu na swoją wysoką zawartość żelaza, jest idealnym środkiem wzmacniającym. Jednak ten mit o żelazie okazał się tylko częściowo prawdziwy: suszony szpinak zawiera znacznie więcej żelaza na 100 gramów z powodu niższej zawartości wody w porównaniu do świeżego szpinaku.
Pomimo tego nieporozumienia, z biegiem czasu na pierwszy plan badań wysunęły się inne składniki szpinaku. Wśród nich badane są między innymi zawarte azotany i fitoekdysteroidy w kontekście wydolności fizycznej i fizjologii mięśni. Dodatkowo szpinak z około 550 mg na 100 g należy do naturalnych źródeł betainy.To odpowiada w końcu 0,55 % całkowitej ilości. Czy betaina przyczynia się do reputacji szpinaku jako „wzmacniacza”, to interesujące pytanie dla badań.
Betaina (TMG) & Homocysteina
Homocysteina jest fizjologicznym produktem pośrednim, który w normalnym metabolizmie powstaje w wyniku demetylacji (usunięcia czapki) z niezbędnego aminokwasu metioniny. Podwyższone wartości homocysteiny są w badaniach analizowane między innymi w związku z chorobami układu sercowo-naczyniowego .
Tak samo jak homocysteina w komórce powstaje z metioniny, może być ponownie przekształcona w metioninę poprzez nałożenie czapki metylowej.Betain może dostarczyć grupę metylową do remetylacji homocysteiny do metioniny. Betain przyczynia się do normalnego metabolizmu homocysteiny.
Funkcja betainy jako dawcy grup metylowych jest również powodem, dla którego TMG i metabolizm homocysteiny są ze sobą ściśle powiązane w badaniach naukowych.
NAD+ i TMG – Jaką rolę odgrywa TMG?
Również w kontekście prekursorów NAD+ metylacja odgrywa rolę. Podczas rozkładu nikotynamidu powstają zmetylowane metabolity, do czego potrzebne są grupy metylowe. A teraz nasza czapka znów wchodzi do gry: Zwiększony obrót nikotynamidu może zatem również wpłynąć na zapotrzebowanie na grupy metylowe. Z tego powodu dyskutuje się, jaką rolę mogą odgrywać dawcy grup metylowych, tacy jak TMG, podczas przyjmowania prekursorów NAD+.
Jak działa betaina jako osmolity?
Pod osmolitem rozumie się substancję, która pomaga utrzymać poziom płynów wewnątrz i na zewnątrz komórek w równowadze . Gdy stosunek płynów się zmienia, powstaje nierównowaga, która w najgorszym przypadku może prowadzić do obumierania komórek. Dzieje się to zarówno przez silne kurczenie się – podobnie jak balon, z którego uchodzi powietrze – jak i przez niekontrolowane pęcznienie komórki – gdy zbyt dużo powietrza sprawia, że balon pęka.
Betaina, jeśli nie jest włączona w metabolizm metylacji, jest wchłaniana przez tkankę i działa tam jako organiczny osmolity w regulacji objętości komórkowej. Jako osmolity TMG bierze udział w regulacji gospodarki wodnej i objętości komórkowej. Z powodu tych właściwości betaina jest również badana w kontekście mięśni szkieletowych i metabolizmu białek.
Dodatkowo trimetyloglicyna (betaina) jest badana w kontekście metabolizmu kreatyny ze względu na swoją funkcję jako donor grup metylowych. Kreatyna odgrywa ważną rolę w krótkoterminowym dostarczaniu energii w mięśniach i jest dlatego szczególnie znana wśród sportowców. To, czy i w jakim zakresie TMG ma również istotne efekty sportowe poprzez te szlaki metaboliczne, jest przedmiotem badań naukowych.
A co mówią na to aktualne badania? Betaina była badana jako suplement diety w różnych badaniach w kontekście składu ciała i wydolności sportowej. Poszczególne badania obserwowały różnice w parametrach takich jak skład ciała, obwód ramienia czy wydajność treningowa.Jednakże, stan badań dotyczących tych efektów nie jest jednolity i jest nadal badany naukowo.
Betaina (TMG) była badana w kilku badaniach w kontekście wydolności sportowej i siły. W jednym z nich młodzi piłkarze zostali podzieleni na dwie grupy. Jedna grupa otrzymywała codziennie 2 gramy betainy (TMG), a druga grupa placebo. W ciągu 14 tygodni mierzono kilka parametrów. Wykazano statystycznie istotne różnice między grupami, w tym w maksymalnym poborze tlenu (VO2max).
VO2max jest ważnym parametrem do oceny wydolności tlenowej człowieka. Można go szczególnie poprawić poprzez ukierunkowany trening.W badaniu wspomnianym powyżej zaobserwowano różnice w VO2max w porównaniu do grupy placebo przy kombinacji suplementacji betainą i programu treningowego. Czy można z tego wywnioskować ogólny efekt zwiększający wydolność TMG, jest przedmiotem dalszych badań.
Skutki uboczne betainy: Jakie skutki ma TMG na wartości tłuszczu we krwi?
W dużej metaanalizie stwierdzono, że przy wysokiej suplementacji betainą przekraczającej 4 gramy dziennie przez okres kilku tygodni wartości tłuszczu we krwi mogą ulegać zmianie.
Na pierwszy rzut oka brzmi to niepokojąco, jednak aby dokładniej zrozumieć wnioski z badania, należy przyjrzeć się danym nieco bliżej. Wykazano wzrost całkowitego cholesterolu, podczas gdy poziomy cholesterolu LDL, HDL i triglicerydów nie zmieniły się w sposób statystycznie istotny.
Również w przypadku ilości spożycia warto zwrócić uwagę: Przy codziennym spożyciu powyżej 4 gramów betainy poziom cholesterolu we krwi może wzrosnąć. W badaniach, które zostały przeprowadzone, stosowano odpowiednio wysokie ilości betainy. Dla porównania: odpowiada to mniej więcej ilości betainy zawartej w jednym kilogramie surowego szpinaku.
W dużych ilościach betaina może więc mieć wpływ na poziomy tłuszczu we krwi.
Betaina HCL i TMG: Jaka jest różnica?
Skrót Betaina HCL oznacza betainę-hydrochlorid, sól betainy. Bardzo często mylona jest z betainą (trimetyloglicyną, TMG). Betaina bezwodna (TMG) ma jednak inne właściwości chemiczne i fizjologiczne.
Betaina HCL może wpływać na pH w żołądku dzięki zawartej w niej kwasowi solnemu i jest omawiana między innymi w kontekście kwasu żołądkowego. Przyjmowanie powinno być szczególnie skonsultowane z lekarzami w przypadku istniejących dolegliwości lub przyjmowania leków, ponieważ zmiany pH żołądka mogą wpływać na wchłanianie niektórych leków. Ponadto betaina-HCL może powodować niepożądane skutki i nie powinna być utożsamiana z betainą (TMG).
Podsumowanie: Czym jest betaina (TMG)?
Betaina, znana również jako trimetyloglicyna (TMG), jest naturalnie występującą substancją, która w organizmie odgrywa rolę m.in. jako dawca grup metylowych i osmolitu. Betaina przyczynia się do normalnego metabolizmu homocysteiny i jest badana w różnych dziedzinach naukowych. Jako suplement TMG betaina jest szczególnie przedmiotem badań w kontekście sportu i metabolizmu. Ważne: betaina (TMG) nie jest tożsama z betainą-HCL – mimo podobnej nazwy są to różne formy o różnych właściwościach.
