N-Acetylcystein (NAC) is een afgeleide van het zwavelhoudende aminozuur cysteïne. In de chemie wordt een afgeleide aangeduid als een afgeleid stof die een vergelijkbare structuur vertoont. Het N-acetylcysteïne is een wit kristallijn poeder dat zich gemakkelijk in water laat oplossen. Het is bekend om zijn slijmoplossende en antioxidatieve werking bij luchtwegaandoeningen met taaie slijmvorming. Samengehouden moleculen door disulfidebruggen worden door N-Acetylcystein gesplitst. Taaie en moeilijk oplosbare slijm wordt vloeibaar en kan daardoor gemakkelijker worden opgehoest. Eveneens komt bij behandelingen van een vergiftiging met paracetamol N-Acetylcystein bewezen van pas.
Wat is N-Acetylcystein?
NAC is een directe voorloper van glutathion, dat een atypisch tripeptide is. Dit wordt gevormd uit de aminozuren glycine, cysteïne en glutaminezuur.Het speelt vooral een belangrijke rol in de erytrocyten (rode bloedcellen). NAC verhoogt de glutathionwaarden in de lever en ondersteunt deze bij de ontgifting.
Waar komt N-Acetylcysteïne voor?
Het in 1899 ontdekte molecuul N-Acetylcysteïne komt noch in ons lichaam, noch in onze voeding in natuurlijke staat voor. Zoals eerder vermeld, is NAC de directe voorloper van glutathion, dat in bijna alle levende cellen aanwezig is en een beschermende functie vervult. Voornamelijk in de lever opgeslagen, houden medische studies zich bezig met hoe potentieel schadelijke verbindingen door medicijnen en ook sigarettenrook geëlimineerd kunnen worden. Het glutathionniveau neemt af met de leeftijd. Vanwege de antioxidatieve en leverbeschermende eigenschappen van NAC, wint het onder andere in de bodybuilding steeds meer aan populariteit.Omdat N-Acetylcystein een synthetische aard heeft, is een directe inname via voedsel niet mogelijk. Cysteïne oxideert snel en meestal wordt voor suppletie het stabielere N-Acetylcystein gebruikt.
Wist je dat? NAC staat op de lijst van essentiële geneesmiddelen van de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie).
Welke functies heeft N-Acetylcystein in het menselijk lichaam?
N-Acetylcystein wordt na inname omgezet in de gedeacetylierten vorm L-Cystein en verder in Glutathion, dat een van de krachtigste lichaamseigen antioxidanten is. De meest opvallende functie van NAC ligt in het vermogen om op verschillende niveaus van het organisme te werken. Vooral in verband met de luchtwegen kunnen gezondheidsproblemen worden verlicht. NAC heeft het vermogen om direct de hersenen binnen te dringen, omdat het de bloed-hersenbarrière overwint. Dit voorkomt dat potentieel giftige moleculen uit de bloedsomloop in het centrale zenuwstelsel komen. Het is dan ook voor de hand liggend hoe effectief NAC het zenuwweefsel kan beïnvloeden. Er zijn medische studies, hoe psychische stoornissen alsook verslavingen door een inname van NAC konden worden verminderd.
Aangezien N-Acetylcystein het glutamaatgehalte reguleert en de glutathionreserves aanvult, wordt leeftijdsgebonden oxidatieve stress in de hersenen verminderd en de leer- en geheugencapaciteit verbeterd. Eveneens lijkt de dopaminefunctie verbeterd te worden. Voor het behoud van het immuunsysteem zijn cysteïne en glutathion van essentieel belang. De numerieke toename van immuuncellen zoals lymfocyten of macrofagen kan door NAC worden bereikt. Aangezien de glutathionspiegel in de lever stijgt door de toevoeging van NAC, wordt het ontgiften van schadelijke stoffen en toxines gemakkelijker.Andere functies van NAC maken deel uit van onderzoeksprojecten.
Wist je dat?
Door de combinatie van N-Acetylcysteïne met het aminozuur Glycine verkrijg je GlyNAC. Dit molecuul kon in dierstudies de levensduur van muizen met 24% verlengen en in een andere studie, uitgevoerd door Prof. Dr. Rajagopal Sekhar, konden de onderzoekers positieve veranderingen in de Hallmarks of Aging vaststellen. Z.B. verbeterde de insulineresistentie.
Voordelen van een voedingssupplement met N-Acetylcystein
Zoals blijkt, is N-Acetylcystein een moleculaire duizendpoot, die veel toepassingsmogelijkheden biedt. Zowel in training als bodybuilding biedt NAC duidelijke voordelen die de prestaties kunnen verbeteren.
- Bescherming tegen oxidatieve stress en schade door vrije radicalen
- Bescherming van de hersenen en bevordering van cognitieve prestaties
- Verbetering van de leverontgifting
- Verbetering van de regeneratie van spieren
- Ondersteunt de gezondheid van de luchtwegen en kan de longfunctie verbeteren (bijzonder belangrijk bij het tillen van zware gewichten en intensieve training)
- Bevordert de spieropbouw en vetafbraak
- Reguleert de bloedglucosewaarde
- Beschermt de nieren
N-Acetylcystein & Langdurigheid
Een studie uit 2018 heeft aangetoond dat NAC een potentiële rol kan spelen bij de langdurigheid en stressbestendigheid. Dit is aangetoond in verschillende modellen zoals gist, wormen, vliegen en muizen. In C.elegans, een soort van draadworm, verlengde NAC zowel de gemiddelde levensduur (met 30,5%) als de maximale levensduur (met 8 dagen).
