Wartości glukozy we krwi należą – podobnie jak tłuszcze we krwi – do wartości rutynowych w wynikach laboratoryjnych. Są one głównie wykorzystywane do diagnozy i kontroli terapii cukrzycy. Ale co oznaczają różne wartości pomiarowe? Dlaczego dla niektórych wartości trzeba być na czczo? I co ma nasza glukoza we krwi wspólnego z naszą długością życia? W tej części serii laboratoryjnej przyjrzymy się temu dokładnie.
Cukier we krwi – do czego jest nam w ogóle potrzebny?
Nasze ciało potrzebuje energii – i to całkiem sporo. Głównym mechanizmem, dzięki któremu nasze komórki pozyskują energię, jest glikoliza, cykl cytrynowy oraz łańcuch oddechowy. W tym procesie cząsteczki cukru (glukoza) są „spalane” z pomocą tlenu, co prowadzi do produkcji ATP. ATP to skrót od Adenozyntrifosforanu. ATP można również określić jako walutę energetyczną komórki.Aby poruszać nasze mięśnie, potrzebujemy ATP, aby nasze włókna mięśniowe mogły się kurczyć. W spoczynku nasze mózg jest największym konsumentem glukozy w całym ciele. Około 20% całkowitego cukru jest zużywane przez nasz mózg – nawet w nocy.
Nasze komórki potrzebują więc „cukru” przez całą dobę, aby mogły pracować. Z tego powodu w naszej krwi znajduje się zawsze około 5g glukozy.
Aby lepiej zobrazować, co twój organizm osiąga każdego dnia, oto kilka liczb: Zgodnie z Mergenthaler et al., 2013, ludzkie mózg potrzebuje około 5,6mg glukozy na 100 gramów substancji mózgowej na minutę. Przy średniej wadze mózgu wynoszącej 1400 gramów, daje to 78,4mg na minutę. Na godzinę to 4,7 grama, a na dzień około 113 gramów glukozy. I to wszystko tylko dla twojego mózgu!
Co najmniej równie imponujący jest fakt, jak dużo ATP twój organizm zużywa dziennie. Średnio to około 65 kg, czyli tyle, ile ważysz. Twoje ATP jest przy tym recyklingowane około 1000- do 1500 razy dziennie, w przeciwnym razie musielibyśmy nosić ze sobą sporo dodatkowej wagi.
Aby nasze komórki były zaopatrywane w glukozę, posiadamy magazyny cukru w postaci glikogenu. Glikogen to cząsteczka, która składa się z wielu połączonych cząsteczek glukozy. Mogą one być w razie potrzeby odłączane i na przykład rozprowadzane przez wątrobę do krwi.
Cukier we krwi na czczo, cukier długoterminowy – jakie są rodzaje pomiarów?
Jeśli chcesz znać wartość swojego poziomu cukru we krwi, istnieje kilka sposobów, aby go zmierzyć. Najprostszą metodą jest samodzielny test za pomocą pasków testowych i odpowiedniego urządzenia pomiarowego.Oba te produkty zazwyczaj można znaleźć w aptece. Do tego rodzaju testu potrzebujesz kropli krwi, która trafia na pasek testowy, a już kilka sekund później urządzenie testowe podaje wartość glukozy we krwi. Zaletą tej metody jest jej prosta realizacja. Jednak daje ona tylko punktowy wgląd w metabolizm glukozy.
Znacznie bardziej informacyjną metodą jest użycie trackerów glukozy, zwanych również Continuous Glucose Monitor (GGM). Urządzenia te, jak sama nazwa wskazuje, nieprzerwanie mierzą poziom glukozy we krwi i przesyłają te informacje na przykład na smartfona. W ten sposób możesz „na żywo” obserwować, jak twój organizm reaguje na różne pokarmy. Odpowiednie czujniki są już dostępne do zakupu za około 100€ .Żywotność sensora wynosi około dwóch tygodni – wystarczająco dużo czasu, aby przetestować reakcję poziomu cukru we krwi na różne produkty!
Oprócz tych dwóch metod istnieją również następujące możliwości oceny metabolizmu glukozy. Zazwyczaj wymaga to pobrania krwi lub kilku kropli krwi:
- Poziom glukozy na czczo (NPG): O poziomie glukozy na czczo mówimy, gdy przez co najmniej osiem godzin nic się nie jadło. Wartość ta jest zazwyczaj mierzona rano i u zdrowych osób nie powinna przekraczać 100mg/dl .
- HbA1c: Ta wartość jest potocznie znana jako „cukier długoterminowy”. Mierzy się w niej stężenie czerwonych krwinek, które są obciążone cząsteczką cukru.Czerwone krwinki mają żywotność około trzech miesięcy, co pozwala oszacować sytuację poziomu cukru we krwi w ciągu ostatnich ośmiu do dwunastu tygodni. W przypadku zmian stylu życia lub diety kontrola wartości HbA1c ma sens dopiero po około trzech miesiącach. Wysokie poziomy cukru we krwi prowadzą do wyższych wartości HbA1c. W zależności od wieku istnieją różne wartości graniczne. Wartość ta powinna u zdrowych dorosłych wynosić poniżej 5,7% .
- Okazjonalna glukoza w osoczu (GPK): Jest to poziom cukru we krwi niezależny od spożycia pokarmu. Bardzo mocno się waha i nie jest szczególnie miarodajny. Docelowa wartość wynosi poniżej 200mg/dl.
Pomiar poziomu cukru we krwi jest łatwy do wykonania i daje punktowe informacje o poziomie cukru we krwi.
Za wysokie poziomy cukru we krwi – co się za tym kryje?
Jeśli twoje poziomy cukru we krwi są za wysokie, może to być oznaką choroby metabolicznej cukru, cukrzycy mellitus. Cukrzyca mellitus jest jedną z najczęstszych chorób na świecie. Najczęstsze warianty lub typy cukrzycy to typ 1 i typ 2. W przypadku cukrzycy mellitus typu 1 dochodzi do zniszczenia komórek beta w naszej trzustce przez własny układ odpornościowy. Komórki beta produkują hormon insulinę. Nieco uproszczone można sobie wyobrazić insulinę jako klucz, który jest potrzebny, aby przetransportować glukozę z krwi do naszych komórek. U diabetyków typu 1 brakuje tego klucza, przez co drzwi do wnętrza komórki pozostają zamknięte, a poziom cukru we krwi staje się zbyt wysoki.
Diabetycy typu 2 mają inny problem. Ich komórki stały się coraz bardziej „oporne” na insulinę. Klucz więc nie działa już tak dobrze. Insulinooporność jest wstępnym stadium cukrzycy i z powodu znacząco wysokiej liczby przypadków niezgłoszonych stanowi cichą epidemię. Dobrą wiadomością jest to, że insulinooporność, czyli prediabetes, jest jeszcze odwracalna.
Wiesz, skąd pochodzi nazwa cukrzyca mellitus? „Cukrzyca” pochodzi z greckiego i oznacza tyle co „przepływać”, podczas gdy „mellitus” pochodzi z łaciny i oznacza „miodowo słodki”.
Choroba była znana już w starożytności – z głównym objawem „słodkiego” moczu. Jeśli poziom cukru we krwi jest wyraźnie zbyt wysoki, organizm wydala część nadmiaru glukozy przez mocz. Ponieważ w przeszłości nie można było jeszcze mierzyć poziomu cukru we krwi, osoby dotknięte tym schorzeniem rozpoznawano po ich słodkawym smaku moczu.
W Krajowych Wytycznych dotyczących Opieki w Niemczech diagnoza cukrzycy typu 2 definiowana jest w następujący sposób:
Co najmniej dwie wartości poziomu glukozy na czczo, HbA1c lub poziomu glukozy w przypadkowych próbkach muszą być patologiczne. Co dokładnie oznacza patologiczny? Również tutaj można znaleźć odpowiednie wartości graniczne w wytycznych:
| Brak cukrzycy | Podwyższone ryzyko cukrzycy | Cukrzyca | |
| Poziom glukozy na czczo | < 100 mg/dl (< 5,6 mmol/l) |
100 – 125 mg/dl (5,6 – 6,9 mmol/l) |
od 126 mg/dl (od 7,0 mmol/l) |
| HbA1c | < 5,7% (< 39 mmol/mol) |
5,7 do 6,4% (39 do 47 mmol/mol) |
od 6,5% (od 48 mmol/mol) |
| Poziom glukozy w osoczu w momencie badania | od 200 mg/dl (od 11 mmol/l) |
Jeśli wartości nie są jednoznaczne, można przeprowadzić doustny test tolerancji glukozy (OGTT).
Cukier występuje w wielu różnych formach. Zasadniczo wszystkie w podobnym stopniu wpływają na insulinooporność.
OGTT – co mówi doustny test tolerancji glukozy o moim metabolizmie cukru we krwi?
Podczas doustnego testu tolerancji glukozy pije się mieszankę wody z cukrem, która składa się z 75mg glukozy, czyli jest znacznie słodsza niż napoje gazowane, takie jak cola. Mierzy się poziom cukru we krwi raz przed spożyciem napoju, a następnie co pół godziny po wypiciu. Po dwóch godzinach odbywa się ostatni pomiar. Celem tego, przyznajmy, nieco skomplikowanego testu, jest wczesne wykrycie insulinooporności, a tym samym zaburzonej tolerancji glukozy. Zazwyczaj w ciąży również przeprowadza się OGTT, aby jak najwcześniej wykryć wystąpienie cukrzycy ciążowej.Normy dla tego testu są zdefiniowane w Krajowych Wytycznych dotyczących opieki nad pacjentami z cukrzycą typu 2 w następujący sposób:
| Brak cukrzycy (normalna tolerancja glukozy) | Podwyższone ryzyko cukrzycy | Cukrzyca mellitus | ||
| Abnormalny poziom glukozy na czczo | Zaburzona tolerancja glukozy | |||
| Poziom glukozy w osoczu na czczo | < 100 mg/dl (< 5,6 mmol/l) |
100-125 mg/dl (5,6 – 6,9 mmol/l) |
< 126 mg/dl (< 7,0 mmol/l) |
od 126 mg/dl (od 7,0 mmol/l) |
| 2 godziny po doustnej glukozie | < 140 mg/dl (< 7,8 mmol/l) |
– | 140 – 199 mg/dl (7,8 – 11,0 mmol/l) |
od 200 mg/dl (od 11,1 mmol/l) |
Dlaczego poziom cukru we krwi jest ważny dla twojej długowieczności?
Przyjrzeliśmy się, jak mierzymy różne wartości cukru we krwi, jak diagnozuje się cukrzycę mellitus i czym jest insulinooporność. Jednak dlaczego to wszystko jest tak ważne dla długiego, zdrowego życia?
Cukrzyca to choroba, która przez bardzo długi czas nie daje objawów. Nie zawsze zauważamy, gdy nasz poziom cukru we krwi jest zbyt wysoki. Przeciwnie – hipoglikemię odczuwamy szybko. Stajemy się spoceni, odczuwamy nagły głód i nie możemy się skoncentrować.
Z danych Instytutu Roberta Kocha wynika, że około 4,6 miliona (7,2%) wszystkich Niemców w wieku od 18 do 79 lat ma zdiagnozowaną cukrzycę, przy czym tendencja wzrasta. To oznacza, że prawie co dziesiąty jest „cukrzykiem”. Liczba osób insulinoniezależnych jest znacznie większa, ale można ją jedynie oszacować. Eksperci podejrzewają, że istnieje wyjątkowo wysoka liczba przypadków niezgłoszonych.
Podawanie insuliny jest przede wszystkim typowe i konieczne dla diabetyków typu 1.Cukrzycy typu 2 są zobowiązani do stosowania insuliny dopiero w końcowym stadium choroby.
Zbyt wysokie poziomy cukru we krwi i ryzyko miażdżycy – to śmiertelna kombinacja
Zbyt wysokie wartości cukru atakują naczynia krwionośne w naszym ciele. W ten sposób cukrzyca w znacznym stopniu przyczynia się do najważniejszej przyczyny zgonów w zachodnim świecie: chorób układu krążenia. Również nasze tłuszcze we krwi mają swój wkład, gdy wychodzą z równowagi.
Liczby zgonów z powodu cukrzycy są trudne do oszacowania. Tylko w USA według raportu jest to ponad 100 000 zgonów rocznie. Prawdopodobnie jeszcze więcej, biorąc pod uwagę, jaką rolę zbyt wysokie poziomy cukru we krwi odgrywają w powstawaniu chorób układu krążenia.
Chociaż liczby zgonów z powodu chorób układu krążenia są znacznie wyższe, nie bez powodu dr. Peter Attia Insulinooporność jako podstawa, na której mogą powstawać inne choroby skracające życie, takie jak rak, Alzheimer i choroby sercowo-naczyniowe. Z jego punktu widzenia ważne jest, aby jak najszybciej podjąć działania przeciwko insulinooporności.
Badania pokazują, że berberyna, naturalny barwnik pozyskiwany z kory roślin berberysowych, wpływa na organizm poprzez regulację kilku szlaków sygnałowych i szlaków długowieczności, w tym AMPK, NF-κB, sirtuiny i kilka innych. Między innymi na nasz metabolizm glukozy. Berberyna (podobnie jak pierwiastki śladowe chrom i cynk) miały pozytywny wpływ na poziom cukru we krwi (tutaj przede wszystkim na wrażliwość na insulinę) w kilku badaniach naukowych . Wszystkie trzy substancje w połączeniu występują w kapsułkach berberyny od MOLEQLAR.
Poziomy cukru we krwi – dlaczego właściwie nie mierzymy insuliny?
Oporność na insulinę odgrywa, jak już widzieliśmy, ważną rolę w powstawaniu cukrzycy typu 2. Czy nie byłoby łatwiej mierzyć insulinę bezpośrednio?
Zasadniczo nie jest to zły pomysł, jednak insulina nie pozostaje długo w naszym krwiobiegu i to utrudnia dokładne pomiary. Zdecydowanie lepiej nadaje się do tego peptyd C. który powstaje podczas produkcji insuliny. W trzustce peptyd C i insulina są jeszcze połączone. Aby insulina mogła działać, peptyd C musi zostać odłączony.
Medykowie mierzą C-peptyd, aby uzyskać wskazówki dotyczące rodzaju cukrzycy. Cukrzycy typu 1 produkują mało lub wcale insuliny, więc uproszczając, ich poziom C-peptydu jest również niski. Cukrzycy typu 2 są oporni na insulinę. W tym przypadku trzustka produkuje nawet więcej insuliny, co również objawia się wysokim poziomem C-peptydu.
