De voorstelling van ouderdom strekt zich uit van rimpelige huid, over afnemende prestaties en haaruitval tot aan vergeetachtigheid. Het is dus een zeer breed gedefinieerd begrip. Dit is ook niet verwonderlijk, als men zich realiseert hoe verschillend het proces zich bij mensen manifesteert. Alle beschreven processen zijn echter slechts de eindtoestand van een reeks reacties en omstandigheden in ons lichaam.
Om de moleculaire processen beter te begrijpen, proberen onderzoekers over de hele wereld de processen te ontrafelen die ten grondslag liggen aan onze rimpels en onze steeds slechtere prestaties op hogere leeftijd.
In dit opzicht is wetenschap een soort construct dat zich niet tevredenstelt met de status quo, maar voortdurend streeft naar nieuwe kennis.Veelal mondt deze benadering uit in de volgende opvatting:
„Als je begrijpt hoe iets werkt, dan kun je ook proberen het te veranderen.“
Dat is in het Longevity domein niet anders. Een groep rond de onderzoeker Carlos López-Otín heeft in een veelbesproken paper negen kenmerken van veroudering (Hallmarks of Aging) beschreven. Deze negen Hallmarks zijn in 2023 met drie extra uitgebreid tot twaalf. We geven je hier een overzicht van alle 12 Hallmarks en gaan in de afzonderlijke artikelen nader op in.
Wist je dat? De 12 Hallmarks of Aging beschrijven hoe ons lichaam op moleculair niveau veroudert. We zijn hier echter niet machteloos aan overgeleverd. Door recent onderzoek hebben wetenschappers kunnen onthullen, waarom bijvoorbeeld Vasten en sport een positieve invloed hebben op de Hallmarks of Aging. Uit al deze inzichten en tientallen wetenschappelijke studies hebben we de ONE (Daily Foundational Formula) voor jou ontwikkeld. 13 zorgvuldig geselecteerde ingrediënten, die alle Hallmarks of Aging dekken.
MoleQlar ONE verenigt 13 zorgvuldig geselecteerde moleculen, vitamines en mineralen in drie verschillende smaken. Alle moleculaire kenmerken van veroudering zijn in de zorgvuldige selectie van de ingrediënten meegenomen.
Genomische instabiliteit
Het DNA is vergelijkbaar met een bouwplan voor ons lichaam – als bepaalde pagina's ontbreken, heeft het hele boek of het hele plan soms geen zin. Dergelijke veranderingen kunnen door het lichaam op jonge leeftijd beter worden hersteld dan in latere levensfasen. Bovendien neemt de foutgevoeligheid op oudere leeftijd toe.
Telomeer slijtage
DNA is op zich geen enkel groot boek, maar de erfinformatie is verdeeld over 23 kleinere boekjes (chromosomen). Elke enkele cel is uitgerust met deze kleine bibliotheek (genoom). Het laatste hoofdstuk van deze "boekjes" is bijzonder en wordt telomeer genoemd. Hier is geen informatie meer gecodeerd, maar de telomeren fungeren als afbraakbescherming voor de DNA. De telomeren worden van nature korter met elke celdeling. Zodra een bepaalde drempel (Hayflick-limiet) is bereikt, verliest de celfunctie.
Epigenetische veranderingen
Epigenetica probeert uit te leggen welke factoren de activiteit van een gen en daarmee de ontwikkeling van de cel tijdelijk vastleggen. Deze factoren zijn echter niet gebaseerd op mogelijke veranderingen in de erfelijke informatie, maar op verschillende kleine eiwitten die aan het DNA kunnen binden. Bovendien is de epigenetica betrokken bij de ontwikkeling of differentiatie van de cellen.
Verlies van proteostase
Proteostase bestaat uit de twee termen proteoom (totaal van de eiwitten) en homeostase (evenwicht). Als er iets misgaat bij de regulatie van de eiwitten, kunnen sommige eiwitten helemaal niet meer of gedeeltelijk in overtal voorkomen. Dit beïnvloedt op zijn beurt de functionaliteit van de cellen. Het genoemde proces speelt een rol bij bekende ziekten zoals Alzheimer of Parkinson.
Gedereguleerde voedingsstofmeting
Bij dit kenmerk is de reactie van het lichaam op voedselinname relevant. De regulatie hiervan vindt plaats in samenwerking met groeihormoon en andere hormonen. Hier zijn onder andere caloriebeperking en vasten van belang. Verder houden we ons bezig met autofagie en speciale verouderingsgenen: de sirtuinen.
Mitochondriale disfunctie &Mitohormesis
Met de toenemende leeftijd van cellen en organismen neemt de effectiviteit van de energievoorziening in onze celkrachtcentrales – de mitochondriën – doorgaans af. ATP is de belangrijkste energiedrager in ons lichaam. In dit verband leren we ook de termen hormesis en mitohormesis kennen.
Cellulaire senescentie
Cellulaire senescentie beschrijft de toestand van een stilstaande celcyclus. Dit betekent dat de cel zijn functionaliteit afschakelt en zich ook niet meer kan delen. Deze stilstand wordt vaak veroorzaakt door DNA-veranderingen. Het is in zekere zin een beschermingsmechanisme. In verband met senescentie wordt vaak ook gesproken over senolytica.
Stamceluitputting
Met de leeftijd vermindert het vermogen van onze stamcellen om zich te delen – ze worden "uitgeput". Als resultaat kunnen kapotte of beschadigde cellen niet meer vernieuwd worden. Dit leidt uiteindelijk tot het feit dat de verschillende soorten weefsels zich niet meer adequaat kunnen regenereren of herstellen.
Veranderde intercellulaire communicatie
Veroudering omvat ook veranderingen in de communicatie tussen cellen. Een toenemende ontstekingsreactie en een afnemende immunologische controle zijn exemplarische gevolgen van deze factor met deels drastische effecten op de fysiologische veroudering.
Inflammaging
Chronische ontsteking is een van de tekenen van veroudering, of de ontstekingswaarden stijgen met de leeftijd, wat samengevat wordt onder de afkorting "Inflammaging". Dit kan worden gemeten via ontstekingsparameters zoals CRP of interleukine-6 (IL-6). Inflammaging is nauw verbonden met de andere Hallmarks.
Dysbiose
We leven niet alleen – in onze darmen bevinden zich miljarden bacteriën, waarmee we een symbiose aangaan. Dit evenwicht lijkt op latere leeftijd niet meer in ons voordeel te zijn. Uit de symbiose ontstaat een dysbiose in ons microbioom.
Veranderde (Macro) Autofagie
Wanneer de "vuilnisdienst" op oudere leeftijd in de problemen komt, spreekt men van een veranderde (macro) autofagie. In ons lichaam valt dagelijks een grote hoeveelheid cellulaire afval aan, die door gespecialiseerde helpers wordt afgevoerd. Op oudere leeftijd werkt deze autofagie niet meer goed – met verstrekkende gevolgen voor onze gezondheid.
Op het eerste gezicht klinkt dit allemaal zeer wetenschappelijk en ondoorzichtig – laat je daar niet door afschrikken! We zullen nu in een artikelenreeks elk van de Hallmarks of Aging afzonderlijk nader bekijken.
De uitstap naar de celbiologie zit vol verrassingen. We laten je zien waarom er "zombiecelllen" zijn of hoe jouw cellen hun afval afvoeren. Aan het einde van deze reeks ben je uitstekend geïnformeerd over wat veroudering inhoudt en hoe we het (misschien) kunnen stoppen.
