Wyobrażenie o starzeniu się obejmuje od zmarszczonej skóry, przez spadającą wydolność i wypadanie włosów, aż po zapominanie. Jest to więc bardzo szeroko zdefiniowane pojęcie. Nie jest to również zaskakujące, gdy weźmie się pod uwagę, jak różnorodnie proces ten objawia się u ludzi. Wszystkie opisane zjawiska są jednak jedynie końcowym stanem szeregu reakcji i okoliczności w naszym ciele.
Aby lepiej zrozumieć procesy molekularne, naukowcy na całym świecie próbują rozszyfrować procesy, które stoją za naszymi zmarszczkami i coraz gorszą wydolnością w starszym wieku.
W tym kontekście nauka jest rodzajem konstruktu, który nie zadowala się stanem obecnym, lecz nieustannie dąży do zdobywania nowej wiedzy.Wielokrotnie ten sam podejście prowadzi do następującego poglądu:
„Kiedy rozumiesz, jak coś działa, możesz również spróbować to zmienić.”
Nie jest inaczej w obszarze Longevity . Grupa wokół badacza Carlos López-Otín opisała w głośnym artykule dziewięć cech starzenia się (Hallmarks of Aging). Te dziewięć Hallmarks zostało w 2023 roku rozszerzonych o trzy kolejne, co daje łącznie dwanaście. Przedstawiamy Ci tutaj przegląd wszystkich 12 Hallmarks i szczegółowo omawiamy je w poszczególnych artykułach.
Wiedziałeś? 12 Hallmarks of Aging opisuje, jak nasze ciało starzeje się na poziomie molekularnym. Nie jesteśmy jednak na to bezsilni. Dzięki nowszym badaniom naukowcy odkryli, dlaczego na przykład post i sport mają pozytywny wpływ na Hallmarks of Aging. Na podstawie wszystkich tych odkryć i dziesiątek badań naukowych opracowaliśmy ONE (Codzienna Formuła Podstawowa) dla Ciebie. 13 starannie wybranych składników, które obejmują wszystkie cechy starzenia.
MoleQlar ONE łączy 13 starannie wybranych cząsteczek, witamin i minerałów w trzech różnych smakach. Wszystkie molekularne cechy starzenia zostały uwzględnione w starannym doborze składników.
Niestabilność genomowa
DNA jest podobne do planu budowy naszego ciała – gdy pewne strony są brakujące, cała książka lub cały plan mogą nie mieć sensu. Takie zmiany mogą być lepiej naprawiane przez organizm w młodym wieku niż w późniejszych etapach życia. Ponadto, w miarę starzenia się, zwiększa się podatność na błędy.
Ścieranie telomerów
DNA nie jest z natury pojedynczą dużą książką, lecz informacja genetyczna jest podzielona na 23 mniejsze książeczki (chromosomy). Każda pojedyncza komórka jest wyposażona w tę małą bibliotekę (genom). Ostatni rozdział tych „książeczek” jest szczególny i nazywany jest telomerem. Tutaj nie ma już zakodowanej informacji, lecz telomery pełnią funkcję ochrony przed degradacją DNA. Telomery naturalnie skracają się z każdą podziałem komórkowym. Gdy osiągnięty zostanie pewien próg (limit Hayflick), funkcja komórkowa ustaje.
Zmiany epigenetyczne
Epigenetyka stara się wyjaśnić, jakie czynniki tymczasowo określają aktywność genu, a w konsekwencji rozwój komórki. Te czynniki nie opierają się jednak na ewentualnych zmianach w informacji genetycznej, lecz na różnych małych białkach, które mogą wiązać się z DNA. Ponadto epigenetyka bierze udział w rozwoju lub różnicowaniu komórek.
Utrata proteostazy
Proteostaza składa się z dwóch pojęć proteom (całość białek) oraz homeostaza (równowaga). Jeśli coś pójdzie nie tak w regulacji białek, niektóre białka mogą w ogóle nie występować lub występować w nadmiarze. To z kolei wpływa na funkcjonalność komórek. Wspomniany proces odgrywa rolę w znanych chorobach, takich jak Alzheimer czy Parkinson.
Deregulowane pomiary składników odżywczych
W tym przypadku istotna jest reakcja organizmu na przyjmowanie pokarmu. Regulacja ta odbywa się w interakcji z hormonem wzrostu i innymi hormonami. Ważne są tutaj między innymi restrykcja kaloryczna i post. Ponadto zajmujemy się autofagią oraz specjalnymi genami długowieczności: sirtuinami.
Dysfunkcja mitochondrialna &Mitohormesis
Wraz z wiekiem komórek i organizmów efektywność wytwarzania energii w naszych elektrowniach komórkowych – mitochondriach – ma tendencję do spadku. ATP jest najważniejszym nośnikiem energii w naszym ciele. W tym kontekście poznajemy również pojęcia hormesis i mitohormesis.
Senescencja komórkowa
Senescencja komórkowa opisuje stan zatrzymania cyklu komórkowego. To oznacza, że komórka wyłącza swoją funkcjonalność i nie może się już dzielić. Ten stan spoczynku jest często wywołany zmianami w DNA. Jest to w pewnym sensie mechanizm ochronny. W kontekście starzenia się często mówi się również o senolitykach.
Wyjątkowe wyczerpanie komórek macierzystych
Z wiekiem zmniejsza się zdolność naszych komórek macierzystych do dzielenia się – stają się „wyczerpane”. W rezultacie uszkodzone lub zniszczone komórki nie mogą być już odnawiane. Ostatecznie prowadzi to do tego, że różne rodzaje tkanek nie mogą się już odpowiednio regenerować ani odzyskiwać.
Zmieniona komunikacja międzykomórkowa
Starzenie się obejmuje również zmiany w komunikacji między komórkami. Rosnąca reakcja zapalna i malejąca kontrola immunologiczna są przykładowymi skutkami tego czynnika, mającymi częściowo drastyczny wpływ na fizjologiczne starzenie się.
Inflammaging
Przewlekła zapalenie jest jednym z oznak starzenia, a wartości zapalne wzrastają z wiekiem, co określa się akronimem „Inflammaging”. Można to zmierzyć za pomocą parametrów zapalnych, takich jak CRP lub interleukina-6 (IL-6). Inflammaging jest ściśle związane z innymi cechami charakterystycznymi.
Dysbioza
Nie żyjemy sami – w naszym jelicie znajduje się miliardy bakterii, z którymi wchodzimy w symbiozę. To równowaga wydaje się w starszym wieku nie być już korzystna dla nas. Z symbiozy powstaje dysbioza w naszym Mikrobiom.
Zmieniona (makro) autofagia
Kiedy „śmieciarka” w starości przestaje działać, mówimy o zmienionej (makro) autofagii. W naszym ciele codziennie powstają ogromne ilości komórkowych odpadów, które są usuwane przez wyspecjalizowanych pomocników. W starości ta autofagia nie działa już prawidłowo – z dalekosiężnymi konsekwencjami dla naszego zdrowia.
Na pierwszy rzut oka wszystko to brzmi bardzo naukowo i nieprzejrzysto – nie daj się tym zniechęcić! W serii artykułów przyjrzymy się teraz każdemu z Hallmarks of Aging z osobna.
Wyprawa w świat biologii komórkowej jest pełna niespodzianek. Pokażemy ci, dlaczego istnieją „komórki-zombie” lub jak twoje komórki pozbywają się swoich odpadów. Na końcu tej serii będziesz doskonale poinformowany o tym, co oznacza starzenie się i jak możemy je (może) zatrzymać.
